การกระจายสีที่ดาว: แยกและจัดตำแหน่งช่อง RGB เพื่อแก้ไข
ดาวสว่างข้างหนึ่งเป็นสีฟ้า อีกข้างเป็นสีแดง หรือดาวที่แต่ละข้างมีสีต่างกัน นี่คือปัญหาที่หลายคนเจอตอนถ่ายภาพ ปรากฏการณ์ “การกระจายสีที่ดาว” นี้เกิดได้ไม่ว่าจะใช้กล้องขาวดำหรือกล้องสี สาเหตุอาจมาจากความคลาดสีในบรรยากาศ ความคลาดสีของกล้องโทรทรรศน์ หรือบางช่องสัญญาณโฟกัสไม่ตรงกันหรือหลุดโฟกัส ข่าวดีคือภาพที่สมบูรณ์แบบไม่เคยมีอยู่จริง เจอปัญหานี้ไม่ต้องรีบถ่ายใหม่ ผ่านการประมวลผลภาพมักจะช่วยให้ดีขึ้นได้มาก
ทำความเข้าใจให้ชัดก่อน: นี่คือความคลาดสี ไม่ใช่ความคลาดทุกชนิด
ก่อนลงมือแก้ไข ต้องทำความเข้าใจก่อนว่าการกระจายสีที่ดาวจัดอยู่ในปัญหาประเภทไหน การถ่ายภาพทางดาราศาสตร์มีความคลาดหลายชนิดที่เกิดจากการจัดตำแหน่งเชิงแสงที่ผิดพลาด ได้แก่ ความคลาดโฟกัสและเอียง (Focus and Tilt) ความคลาดทรงกลม (Spherical) ความคลาดแบบ Coma และความคลาดแบบ Astigmatism
การกระจายสีที่ดาว (ความคลาดสีตามขวาง หรือความคลาดสีในบรรยากาศ) เป็นปัญหาคนละระดับกับความคลาดข้างต้น แม้ Debayer ของ PixInsight จะแยก RGB ของภาพ OSC และจัดตำแหน่งให้ตรงกับ G ได้ แต่ Debayer แก้ได้แค่ความคลาดสีตามขวางหรือความคลาดสีในบรรยากาศเท่านั้น ไม่สามารถแก้ความคลาดที่เกิดจากการจัดตำแหน่งเชิงแสงที่ผิดพลาดข้างต้นได้ ต้องขีดเส้นแบ่งนี้ให้ชัดก่อน สิ่งที่การแยกและจัดตำแหน่งช่องสัญญาณช่วยได้คือการกระจายสีของดาว แต่ช่วยแก้อาการหลุดโฟกัสหรือเอียงไม่ได้
กล้องสี (OSC): แยก RGB จัดตำแหน่งให้ตรงกับ G
ภาพที่ถ่ายด้วยกล้องสี ถ้าดาวสว่างข้างหนึ่งเป็นสีฟ้าอีกข้างเป็นสีแดง (เห็นชัดเป็นพิเศษที่ดาวสีเหลือง) วิธีแก้คือหลัง Calibration ให้แยก RGB ออกจากกัน จัดตำแหน่งช่อง R และ B ที่มีอัตราส่วนสัญญาณต่อสัญญาณรบกวนแย่กว่า ให้ตรงกับช่อง G ที่มีอัตราส่วนสัญญาณต่อสัญญาณรบกวนดีกว่า จากนั้น Integration แยกกันทีละช่อง แล้วรวมกลับเป็น RGB หลังประมวลผลแล้ว สีเพี้ยนที่ขอบทั้งสองข้างของดาวสว่างจะดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
ในทางปฏิบัติมีสองแนวทาง:
- เมื่อ Debayer ด้วยมือ: ในการตั้งค่า Debayer ให้เลือก separate RGB Channels จากนั้นเมื่อทำ Star Alignment ให้จัดตำแหน่งช่อง R และ B ให้ตรงกับช่อง G
- เมื่อใช้ WBPP: ให้ติ๊กตัวเลือกที่เกี่ยวข้อง WBPP จะทำขั้นตอนข้างต้นให้อัตโนมัติ และรวมช่อง RGB กลับเข้าด้วยกันหลังเสร็จสิ้น
จากประสบการณ์ของผม กล้องสี BSI CMOS ไม่ว่าจะใช้คู่กับกล้องโทรทรรศน์แบบหักเหแสงหรือแบบสะท้อนแสงที่มีความยาวโฟกัสยาวหรือสั้น ก็เจออาการกระจายสีแบบนี้มาแล้วทั้งนั้น ใช้วิธีนี้แก้ก็ลดผลกระทบได้มาก
กล้องขาวดำ: ขนาดดาวในแต่ละช่องไม่เท่ากัน
กล้องขาวดำถ่าย RGB ก็มักเจอปัญหาขนาดดาวในแต่ละช่องไม่เท่ากันเหมือนกัน เช่นชุดภาพหนึ่งที่ช่อง R หลุดโฟกัสไปนิดหน่อย ทำให้ดาวในช่อง R ใหญ่กว่าช่องอื่น แล้วจุดศูนย์กลางก็ไม่ตรงกับ G และ B พอรวมกันแล้วดาวจะดูเบี้ยวไปข้างหนึ่ง แถมมีสีแดงเป็นปื้นใหญ่
กรณีนี้ไม่ต้องรีบถ่ายใหม่ วิธีแก้มีประมาณสามขั้นตอน:
- จัดตำแหน่ง RGB ใหม่ด้วยมือ
- แยกช่อง RGB แล้วลดขนาดดาวเฉพาะช่องที่ดาวใหญ่กว่า
- รวมช่อง RGB ที่ลดขนาดดาวแล้วกลับเข้าด้วยกัน
หลังประมวลผลแล้วแม้จะยังเห็นว่าสีทั้งสองข้างของดาวต่างกันเล็กน้อย แต่ก็ดีขึ้นมากแล้ว แก้ภาพชุดหนึ่งแบบนี้ใช้เวลาประมาณ 10 ถึง 15 นาที
เครื่องมือแก้ไขอีกตัว: ChannelMatch
นอกจากการแยกและจัดตำแหน่งกับการลดขนาดดาวแล้ว ยังมีเครื่องมือแก้ไขที่ตรงจุดกว่านั้นอีกตัว คือ ChannelMatch ของ PixInsight ใช้ปรับตำแหน่งของช่อง RGB ทั้งสามช่องแยกกันได้ ดึงอาการดาวแต่ละข้างเป็นคนละสีให้กลับมาปกติ
ที่ต้องระวังเป็นพิเศษ: ให้ใช้ ChannelMatch ตอนที่ภาพยังอยู่ในสถานะ Linear ถ้ารอจนถึงสถานะ Non-linear ค่อยใช้ ประสิทธิภาพจะลดลงมาก หรืออาจไม่ได้ผลเลย จุดนี้เหมือนกับเครื่องมือแก้ไขในขั้นตอน Linear อีกหลายตัว ถ้าจับจังหวะผิด ต่อให้เครื่องมือดีแค่ไหนก็ช่วยไม่ได้