เปรียบเทียบเครื่องมือลบดาวและปัญหาที่พบ: จาก StarNet ถึง StarXTerminator
การลบดาว (การลบจุดดาวออกจากภาพ) กลายเป็นส่วนสำคัญของการปรับแต่งภาพดาราศาสตร์ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เมื่อลบจุดดาวออกก่อน ก็จะมุ่งเน้นการเสริมรายละเอียดของเนบิวลาพื้นหลังหรือกาแล็กซีได้เต็มที่ แล้วค่อยใส่จุดดาวกลับเข้าไปในตอนท้าย บทความนี้รวบรวมวิวัฒนาการของเครื่องมือลบดาวตั้งแต่ StarNet StarNet2 จนถึง StarXTerminator รวมถึงปัญหาที่มักพบในทางปฏิบัติ
StarNet ยุคแรกและการใช้งานที่หลากหลาย
จุดเริ่มต้นของเครื่องมือลบดาวคือ StarNet++ ซึ่งทำงานด้วยโมเดลที่ฝึกด้วย AI ต่อมา PI ก็มี StarNet ในตัวด้วย หลังติดตั้งต้องอัปเดตก่อน และระบุตำแหน่งของฐานข้อมูลโมเดล ไม่เช่นนั้นจะใช้งานไม่ได้ เวอร์ชันในตัวมีข้อดีอย่างหนึ่งเมื่อเทียบกับเวอร์ชันปลั๊กอิน คือสามารถแสดงความคืบหน้าในการทำงานใน console ได้ ไม่ทำให้เข้าใจผิดว่าโปรแกรมค้างเหมือนปลั๊กอินยุคแรก ๆ (ขอเสริมว่า ถ้าภาพต้นฉบับเป็นภาพสี มาสก์จุดดาวที่ได้ก็จะเป็นภาพสีด้วย)
คุณค่าของเครื่องมือลบดาวไม่ได้อยู่แค่การ “ลบดาว” เท่านั้น หากเป็นเนบิวลา StarNet++ มีวิธีใช้งานต่อยอดอย่างน้อยดังนี้:
- ใช้ภาพหลังลบดาวทำ blending (การผสมภาพ)
- สร้าง Nebula Mask (มาสก์เนบิวลา)
- ลดขนาดดาวแบบไม่ใช้การกัดกร่อนแบบดั้งเดิม
ส่วนการใช้งานกับกาแล็กซี ในช่วงแรกผมยังไม่พบวิธีใช้ที่เหมาะสมเป็นพิเศษ อาจกล่าวได้ว่าเครื่องมือประเภทนี้ยังมีวิธีใช้งานอีกมากที่รอการค้นพบ
คู่แข่งยุคใหม่: StarXTerminator มาถึง
หลังจาก StarNet ก็มีปลั๊กอินลบดาวตัวใหม่ปรากฏขึ้น – StarXTerminator (SXT) ที่ใช้โมเดลฝึกด้วย AI เช่นเดียวกัน จากการทดสอบจริง ปลั๊กอินตัวใหม่ทำงานได้ดีกว่า StarNet++ มาก ไม่ว่าจะเป็นพื้นหลังเนบิวลาหรือกาแล็กซีก็สะอาดกว่าเดิม
StarNet2 vs StarXTerminator: เลือกเครื่องมือตามความยาวโฟกัสของระบบ
อย่างไรก็ตาม SXT ไม่ได้ชนะในทุกสถานการณ์ เนื่องจากความแตกต่างของโมเดลที่ใช้ฝึก ทั้งสองตัวจึงมีจุดเด่นต่างกัน:
- ระบบใหญ่ (ความยาวโฟกัสยาว): StarXTerminator ทำงานได้ดีกว่า และยังกำจัด hot pixel โดยอัตโนมัติไปพร้อมกันด้วย
- ระบบเล็ก (ความยาวโฟกัสสั้น): StarNet2 กลับเหมาะกับการจัดการจุดดาวขนาดเล็กมากกว่า
จากผลการทดลองนี้และคำแนะนำจากฟอรัมต่างประเทศ กลยุทธ์ที่ดีกว่าในตอนนั้นคือ ใช้ StarNet2 กับระบบเล็ก ใช้ StarXTerminator กับระบบใหญ่ (ระบบใหญ่ที่ใช้ทดสอบคือ CDK 17 + SBIG STXL11002 ระบบเล็กคือ TOA 130 + SBIG STX-16803)
SXT พัฒนาต่อเนื่อง: การจัดการแฉกดาวและกาแล็กซีขนาดเล็ก
SXT พัฒนาต่อเนื่องไปพร้อมกับการอัปเดตแต่ละเวอร์ชัน ยกตัวอย่างเวอร์ชันทดสอบ 1.9.14 ที่ใช้ร่วมกับ AI 11 สามารถลบจุดดาวที่มีแฉกดาวแปดแฉก (diffraction spike) ของ JWST (กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์เว็บบ์) ได้อย่างราบรื่นแล้ว แม้ในตอนนั้นจะยังมีปลายแฉกดาวหลงเหลืออยู่บางส่วน แต่หลังเวอร์ชันทางการอัปเดตน่าจะแก้ไขได้
ในการแยกแยะกาแล็กซีขนาดเล็ก SXT 2 ก็พัฒนาขึ้นเช่นกัน ยกตัวอย่างภาพดาวหางสีที่เป็นเชิงเส้นและยังไม่ผ่าน Calibration หลังลบดาวแล้ว ก็ลบทั้งจุดดาวและวิถีดาวเทียมออกไปด้วย เหลือไว้เพียงดาวหางสีและกาแล็กซีขนาดเล็กในพื้นหลัง – ซึ่งเมื่อใช้ StarNet2 จะมองกาแล็กซีขนาดเล็กเหล่านี้บางส่วนว่าเป็นจุดดาวแล้วลบไปพร้อมกัน
แก้ไขปัญหา: เกิดลายตารางในพื้นหลังหลังลบดาวในสถานะ Linear
ปัญหาที่พบบ่อยอย่างหนึ่งคือ หลังลบดาวในสถานะ Linear พื้นหลังจะปรากฏลายตาราง (คล้ายกระดานหมากรุก) จำนวนมาก หากใช้ StarXTerminator ของ RC Astro ในกรณีนี้สามารถติ๊กเลือก “Large Overlap” ได้ หลังติ๊กเลือกแล้ว อาการเป็นตารางของพื้นหลังส่วนใหญ่จะหายไป
อย่างไรก็ตาม ต้องแลกมาด้วยราคาที่ต้องจ่าย หลังติ๊กเลือก Large Overlap พื้นที่ทับซ้อนจะใหญ่ขึ้น เวลาที่ใช้ลบดาวจะเพิ่มขึ้นประมาณเท่าตัว (เช่น ภาพที่เดิมใช้เวลา 20 วินาที อาจต้องใช้เวลา 40 วินาที) ดังนั้น หากไม่มีการเร่งความเร็วด้วย GPU จึงไม่แนะนำให้ติ๊กเลือก – หากต้องการใช้งานได้อย่างราบรื่น การมีการ์ดจอสักตัวอย่าง RTX 3060 จะช่วยให้สบายขึ้นมาก
นอกจากนี้ยังต้องเตือนไว้ด้วยว่า บางครั้งการติ๊กเลือก Large Overlap กลับทำให้เกิด artifact แปลก ๆ ขึ้นมา หากเกิดขึ้น อย่าลืมยกเลิกการติ๊กเลือก
